ساخت کیو آر کد رایگان و دائمی: از لینک اینستاگرام تا وای‌فای و لوکیشن
کیو آر کدی که محتوایش مستقیم داخل خود کد نوشته شده هرگز منقضی نمیشود؛ اینجا می‌بینید چطور چنین کدی را برای هر کاربرد بسازید و مطمئن شوید درست اسکن میشود.
کیو آر کد (QR Code) امروز روی منوی کافه‌ها، کارت ویزیت، بسته‌بندی محصولات و ویترین مغازه‌ها دیده میشود. ساختنش چند ثانیه بیشتر طول نمی‌کشد، اما چند انتخاب کوچک تعیین میکند که کد شما سال‌ها کار کند یا یک روز بی‌خبر از کار بیفتد، و روی کاغذ راحت اسکن شود یا نه. در این راهنما با تولیدکننده کد QR کد لینک سایت و اینستاگرام، وای‌فای و لوکیشن می‌سازیم و نکته‌های چاپ و تست را مرور می‌کنیم.
کیو آر کد چطور کار میکند؟
کیو آر کد بارکدی دوبعدی است که داخلش فقط متن ذخیره میشود. وقتی دوربین گوشی آن را می‌خواند، گوشی از ابتدای متن تشخیص می‌دهد چه کند: متنی که با https:// شروع شود در مرورگر باز میشود، WIFI: پیشنهاد اتصال به شبکه را نشان می‌دهد، tel: شماره‌گیری را پیشنهاد میکند و متن معمولی فقط نمایش داده میشود. پس «کیو آر کد اینستاگرام» یا «کیو آر کد سایت» در واقع همان کد لینک است.
سه مربع بزرگ گوشه‌ها به اسکنر کمک می‌کنند جهت و اندازه کد را پیدا کند. کد QR «تصحیح خطا» هم دارد: بخشی از داده به‌صورت افزونه ذخیره میشود تا کد حتی اگر کمی کثیف یا خط‌خورده باشد خوانده شود. هرچه متن طولانی‌تر باشد، شبکه مربع‌های کوچک (ماژول‌ها) فشرده‌تر میشود و کد در اندازه کوچک دیرتر اسکن میشود.
کیو آر کد ایستا یا پویا؛ «دائمی» یعنی چه؟
بسیاری از سایت‌های ساخت کیو آر کد، کد «پویا» (Dynamic) می‌سازند: داخل کد لینک کوتاهی از خود سرویس نوشته میشود و سرویس اسکن‌کننده را به مقصد اصلی می‌فرستد. این روش امکان تغییر مقصد بعد از چاپ و دیدن آمار اسکن را می‌دهد، اما کد را به آن سرویس وابسته میکند؛ اگر دوره رایگان یا اشتراک تمام شود یا سرویس تعطیل شود، کدهای چاپ‌شده دیگر به مقصد نمی‌رسند.
کد «ایستا» (Static) مقصد را مستقیم داخل الگوی خود کد نگه می‌دارد. تولیدکننده کد QR این سایت کد ایستا میسازد؛ یعنی کدی که می‌سازید تاریخ انقضا ندارد، اشتراک نمی‌خواهد و حتی اگر این سایت روزی در دسترس نباشد باز هم کار میکند، چون برای اسکن شدن به هیچ سروری نیاز ندارد. هیچ واسطه‌ای هم اسکن‌ها را ثبت نمی‌کند.
| ویژگی | کد ایستا | کد پویا |
|---|---|---|
| محل نگهداری مقصد | داخل خود کد | روی سرور سرویس‌دهنده |
| تاریخ انقضا | ندارد | وابسته به اشتراک و ادامه کار سرویس |
| تغییر مقصد بعد از چاپ | ممکن نیست | ممکن است |
| آمار اسکن | ندارد | دارد |
| هزینه | رایگان | معمولاً اشتراکی |
اگر هم دوام کد ایستا را می‌خواهید و هم امکان تغییر مقصد را، لینک صفحهای را که خودتان کنترل میکنید در کد بگذارید و هر وقت لازم شد، آن صفحه را به مقصد تازه هدایت کنید.
چه نوع کیو آر کدی می‌توانید بسازید؟
نوع محتوا را از منوی محتوا در بالای ابزار انتخاب میکنید:
| گزینه محتوا | کاربرد | متنی که داخل کد نوشته میشود |
|---|---|---|
| متن یا نشانی وب | لینک سایت، اینستاگرام یا هر متن دلخواه | https://example.com |
| شبکه وای‌فای | اتصال به وای‌فای بدون تایپ رمز | WIFI:T:WPA;S:HomeNet;P:password;; |
| کارت تماس | ذخیره مخاطب در دفترچه تلفن | کارت vCard با نام، شماره، ایمیل و وب‌سایت |
| ایمیل | ایمیل آماده با گیرنده، موضوع و متن | mailto:info@example.com?subject=... |
| پیامک | پیامک آماده ارسال | SMSTO:+989121234567:... |
| تماس تلفنی | شماره‌گیری | tel:+989121234567 |
| موقعیت مکانی | باز کردن یک نقطه روی نقشه | geo:35.6892,51.3890 |
ساخت کیو آر کد لینک سایت یا اینستاگرام
- تولیدکننده کد QR را باز کنید؛ منوی محتوا به‌طور پیش‌فرض روی متن یا نشانی وب است.
- لینک کامل را همراه با
https://در کادر بچسبانید. لینک پروفایل اینستاگرام به شکلhttps://www.instagram.com/username/است که به‌جای username نام کاربری خودتان را می‌نویسید. - کد همان لحظه که تایپ میکنید در پیش‌نمایش ساخته میشود. سطح تصحیح خطا را روی پیش‌فرض متوسط بگذارید؛ اگر لوگو اضافه کنید، ابزار خودش سطح زیاد را به کار میگیرد.
- با دوربین گوشی کد روی صفحه را اسکن کنید و مطمئن شوید دقیقاً همان صفحه باز میشود.
- خروجی را با دکمه PNG یا SVG دانلود کنید.
لینک را کامل بنویسید تا گوشی آن را لینک تشخیص دهد، نه متن ساده. پارامترهای اضافه‌ای را که لازم نیستند از لینک حذف کنید تا کد کم‌تراکم‌تر شود. خود اینستاگرام هم در بخش اشتراک‌گذاری پروفایل کد QR دارد؛ ساختن کد با این ابزار وقتی به کار می‌آید که رنگ و شکل دلخواه، لوگو یا فایل SVG برای چاپ می‌خواهید.
ساخت کیو آر کد وای‌فای
با کیو آر کد وای‌فای، مهمان‌ها یا مشتری‌های کافه بدون تایپ رمز به شبکه وصل میشوند. آیفون از iOS ۱۱ به بعد و بیشتر گوشی‌های اندرویدی امروزی این کدها را با دوربین یا اسکنر داخلی خود می‌خوانند.
- از منوی محتوا گزینه شبکه وای‌فای را انتخاب کنید.
- در نام شبکه (SSID) نام شبکه را دقیقاً همان‌طور که در فهرست وای‌فای گوشی دیده میشود بنویسید؛ حروف بزرگ و کوچک و فاصله‌ها مهم‌اند.
- رمز را در رمز عبور وارد کنید.
- در امنیت برای تقریباً همه مودم‌های امروزی WPA/WPA2/WPA3 را بگذارید. WEP فقط برای مودم‌های خیلی قدیمی است و باز (بدون رمز) برای شبکه بدون رمز.
- اگر نام شبکه در فهرست وای‌فای‌ها نمایش داده نمیشود، تیک شبکه مخفی را بزنید.
- کد را با گوشی‌ای تست کنید که قبلاً به این شبکه وصل نشده است؛ گوشی‌ای که رمز را از قبل دارد، اشتباه در رمز را نشان نمی‌دهد.
ابزار نویسه‌های خاص مثل نقطه‌ویرگول و دونقطه را در نام و رمز شبکه خودش درست کدگذاری میکند. دو نکته را فراموش نکنید: رمز به‌صورت متن ساده داخل کد است و هر کسی عکس کد را داشته باشد می‌تواند آن را بخواند، پس برای مهمان‌ها بهتر است شبکه مهمان جداگانه بسازید. همچنین اگر رمز مودم را عوض کنید، باید کد تازه بسازید. برای انتخاب رمز مناسب، راهنمای رمز عبور قوی را ببینید.
ساخت کیو آر کد لوکیشن
گزینه موقعیت مکانی دو عدد می‌خواهد: عرض جغرافیایی و طول جغرافیایی. این مختصات را از نقشه‌ها می‌گیرید:
- گوگل مپس در کامپیوتر: روی نقطه موردنظر راست‌کلیک کنید؛ اولین سطر منو مختصات آن نقطه است و با کلیک روی آن کپی میشود.
- گوگل مپس در گوشی: انگشت را روی نقطه نگه دارید تا سنجاق بیفتد؛ مختصات در کادر جستجو یا کارت اطلاعات آن نقطه نمایش داده میشود.
- نشان و نقشه‌های دیگر: دنبال گزینه‌ای برای نمایش یا کپی مختصات بگردید؛ جای این گزینه در نسخه‌های مختلف اپ‌ها تغییر میکند.
در مختصات کپی‌شده، عدد اول معمولاً عرض و عدد دوم طول جغرافیایی است. برای نقاط داخل ایران، عرض جغرافیایی تقریباً بین ۲۵ و ۴۰ و طول جغرافیایی بین ۴۴ و ۶۴ است؛ اگر اعداد با این بازه‌ها جور درنمی‌آیند، احتمالاً جای دو فیلد را عوض کرده‌اید. مثلاً مرکز تهران حدود 35.6892 و 51.3890 است. اعداد را با رقم انگلیسی و نقطه اعشار بنویسید، نه با رقم فارسی.
سازگاری را هم در نظر بگیرید: کد geo: در بسیاری از گوشی‌های اندرویدی مستقیم در اپ نقشه باز میشود، اما ممکن است برخی گوشی‌ها، از جمله برخی آیفون‌ها، آن را فقط به‌صورت متن نشان دهند. اگر می‌خواهید روی همه گوشی‌ها کار کند، لینک اشتراک‌گذاری مکان را از اپ نقشه‌تان کپی کنید و با گزینه متن یا نشانی وب کد بسازید. در هر حال پیش از چاپ هر دو نوع گوشی را امتحان کنید.
کارت تماس، ایمیل، پیامک و تماس تلفنی
گزینه کارت تماس کارت vCard میسازد که با اسکن در دفترچه تلفن ذخیره میشود و فیلدهای نام، نام خانوادگی، سازمان، سمت، تلفن، ایمیل و وب‌سایت دارد؛ آن را کوتاه نگه دارید، چون هر فیلد اضافه کد را پرتراکمتر میکند. در ایمیل گیرنده، موضوع و متن نامه و در پیامک شماره و متن پیامک از پیش پر میشوند. شماره‌ها را با کد کشور بنویسید، مثل +989121234567. متن فارسی هم مشکلی ندارد، چون ابزار محتوا را با UTF-8 کدگذاری میکند.
رنگ، شکل و لوگو؛ زیبا ولی قابل اسکن
- رنگ‌ها: با نقطه‌ها رنگ ماژول‌ها و با پس‌زمینه رنگ زمینه را انتخاب کنید و همیشه رنگ تیره را روی زمینه روشن بگذارید. اگر کنتراست کم باشد یا رنگ‌ها معکوس شوند، ابزار زیر پیش‌نمایش هشدار می‌دهد.
- زمینه شفاف: تیک شفاف زمینه را حذف میکند تا کد را روی طرح خودتان بگذارید؛ فقط آن طرح باید روشن و ساده باشد.
- شکل ماژول‌ها: منوی شکل سه حالت مربع، گوشه‌گرد و دایره دارد. سه مربع بزرگ گوشه‌ها در هر حالت مربع می‌مانند تا اسکنر راحت پیدایشان کند.
- حاشیه سفید: این گزینه فضای خالی دور کد را تعیین میکند و مقدار استاندارد و پیش‌فرض آن ۴ ماژول است. آن را کم نکنید و متن یا تصویر را به لبه کد نچسبانید.
- لوگو: با این گزینه تصویری تا ۲ مگابایت وسط کد قرار میگیرد و ابزار خودکار بالاترین سطح تصحیح خطا (زیاد، حدود ۳۰ درصد) را به کار میگیرد. اندازه لوگو از ۱۰ تا ۳۰ درصد قابل تنظیم است و پیش‌فرضش ۲۰ درصد؛ بالای ۲۵ درصد ابزار هشدار می‌دهد، چون ممکن است لوگو بیش از توان تصحیح خطا از کد را بپوشاند.
اندازه چاپ و انتخاب PNG یا SVG
برای صفحه‌نمایش، ایمیل یا شبکه‌های اجتماعی PNG کافی است. برای چاپ SVG بگیرید؛ فایل برداری است و در هر اندازه‌ای، از کارت ویزیت تا بنر، لبه‌هایش تیز می‌ماند. اگر PNG لازم دارید، از منوی اندازه گزینه چاپ (1000px) را انتخاب کنید و تصویر کوچک را بعداً بزرگ نکنید.
یک قاعده سرانگشتی رایج این است که فاصله اسکن حدود ده برابر عرض کد باشد. طبق آن، کدی که از فاصله دست (۲۰ تا ۳۰ سانتی‌متر) اسکن میشود، مثل کارت ویزیت، حدود ۲ تا ۳ سانتی‌متر عرض لازم دارد و پوستری که از دو متری دیده میشود، کدی حدود ۲۰ سانتی‌متری. این اعداد تقریبی‌اند و کد پرتراکم اندازه بزرگ‌تری می‌خواهد. کد را روی سطح براق یا خیلی منحنی چاپ نکنید و اگر روی عکس یا طرح شلوغ قرار میگیرد، یک کادر سفید پشتش بگذارید.
پیش از چاپ، حتماً تست کنید
- کد را روی صفحه با دو گوشی متفاوت، ترجیحاً یک آیفون و یک اندرویدی، اسکن کنید.
- یک نسخه آزمایشی در اندازه واقعی چاپ کنید و از فاصله و در نور محل استفاده اسکن کنید.
- مقصد را کامل بررسی کنید: لینک درست باز میشود؟ وای‌فای واقعاً وصل میشود؟ مکان روی نقطه درست است؟
- به هشدارهای زیر پیش‌نمایش توجه کنید؛ کنتراست کم، رنگ معکوس، حاشیه سفید کمتر از ۲ ماژول و لوگوی بزرگتر از ۲۵ درصد رایجترین دلایل اسکن نشدن‌اند.
- فقط بعد از این مراحل، تیراژ اصلی را چاپ کنید.
زیر پیش‌نمایش تعداد ماژول‌ها، نسخه کد، سطح تصحیح خطا و تعداد نویسه‌ها هم نوشته شده است؛ اگر کد پرتراکم است، کوتاه کردن محتوا ساده‌ترین راه اسکن سریع‌تر است. همه این مراحل داخل مرورگر شما انجام میشود و محتوای کد، از جمله رمز وای‌فای، به هیچ سروری فرستاده نمیشود.
برای خواندن کد QR روی کامپیوتر، مثلاً از روی اسکرین‌شات، راهنمای اسکن کد QR با لپ‌تاپ را ببینید؛ کدخوان QR هم پیش از باز کردن هر لینک، آن را به شما نشان می‌دهد.